"Aloof* houses", προαστιακή πολυκατοικία στη Βούλα

Η πολυκατοικία "aloof houses" βρίσκεται στη Βούλα, σε μια περιοχή της Αθήνας που υπάρχει αυξημένη ανοικοδόμηση τα τελευταία χρόνια, κυρίως από πολυκατοικίες που χτίζονται στη θέση παλαιών μονοκατοικιών. Το οικόπεδο ήταν άδειο, με προσανατολισμό βορειοανατολικό. Είναι γωνιακό και στη νότια πλευρά του υπήρχε ένα γιαπί χρόνια εγκαταλελειμμένο, ενώ συνόρευε με άλλο ένα οικόπεδο αδόμητο κατά τη διάρκεια της μελέτης, που στη συνέχεια άρχισε να κτίζεται. Κατά συνέπεια υπήρχε μία κατάσταση δεδομένη από τη μία πλευρά και μία άλλη πλευρά, που κατά τη διάρκεια της μελέτης δεν ήταν συγκεκριμένη.

Η συνθετική πρόταση επικεντρώθηκε στην εύρεση εκείνων των στοιχείων, που θα διαφοροποιούσαν μία προαστιακή πολυκατοικία από μία αστική ή συνοικιακή πολυκατοικία. Αν η αστική πολυκατοικία ορίζεται ως μια κτιριακή δομή μέσα σε ένα συνεχές σύστημα, που κάποιες όψεις είναι μεσοτοιχίες, η προαστιακή πολυκατοικία είναι συνήθως πανταχόθεν ελεύθερη, με σχετικά μεγάλο κήπο. Ακόμα και αν η δόμηση είναι σχετικά μεγάλη, η κάλυψη του οικοπέδου παραμένει σε χαμηλά επίπεδα.

Η πολυκατοικία που οι αρχιτέκτονες κλήθηκαν να σχεδιάσουν ήταν μία οικογενειακή πολυκατοικία, που δεν είχε αυτοσκοπό το κέρδος, παρόλο που θα έπρεπε να πληροί τις προδιαγραφές που σαν τυπολογία έχουν θεσπιστεί στην περιοχή, καθώς οι ιδιοκτήτες ήθελαν να έχουν τουλάχιστον τις ανέσεις που θα τους πρόσφερε ένα νέο διαμέρισμα στην περιοχή.

Όμως, ζητούμενο ήτανε η ιδέα να είναι απλή και ξεκάθαρη, σαν μονοκονδυλιά, και επίσης όλες οι κατοικίες να είναι ισοδύναμες, ανεξάρτητα σε ποιο επίπεδο θα βρισκόντουσαν. Παρότι τελικά το πρόγραμμα ήταν 3 διαμερίσματα για τους γονείς και τα 2 παιδιά τους, ο ισομοιρασμός δεν ήταν κάτι εύκολο. Επίσης, παρόλο που επρόκειτο για μία οικογενειακή πολυκατοικία ήταν σαφές από την αρχή, ότι το πλάνο μπορεί να αλλάξει και κάποια διαμερίσματα - κατοικίες να πωληθούν.

Καθώς οι τιμές των οικοπέδων στα νότια προάστια έχουν εκτοξευθεί και η δόμηση τελευταία αυξάνεται με μία σειρά από bonus, όπως πατάρια, έρκερ κτλ., η εκμετάλλευση των οικοπέδων οδήγησε στη δημιουργία πολυκατοικιών σε βάρος των υφιστάμενων μονοκατοικιών. Ο βασικός ρόλος των αρχιτεκτόνων σ’ αυτή τη νέα εποχή οικοδόμησης είναι να διαφυλαχθούν οι ποιότητες της προαστιακής ζωής και στα νέα δεδομένα.

H ιδέα ήταν η δημιουργία τριών μονοκατοικιών καθ' ύψος σε ένα κτίριο με μεταλλικό σκελετό. Δύο από τα χαρακτηριστικά που διαφοροποιούν τη μονοκατοικία από τα διαμερίσματα είναι η απόσταση από άλλα κτίρια, άλλους ενοίκους - ιδιοκτήτες και ο κήπος. Αυτά τα δύο χαρακτηριστικά εντάχθηκαν στη συνθετική πρόταση των αρχιτεκτόνων, ώστε όλα τα διαμερίσματα - μονοκατοικίες να τα διαθέτουν στον μέγιστο βαθμό.

Έτσι, η σύνδεση του κάθε όγκου της κατοικίας επιδίωξε να έχει κατά το δυνατόν λιγότερα κοινά όρια με την υπερκείμενη κατοικία, είτε με την κατοικία που βρίσκεται χαμηλότερα από εκείνη, με την προσθήκη ενός μεσορόφου κάθε φορά με λίγα τετραγωνικά και μεγάλο υπαίθριο χώρο. Αυτό βοήθησε και στη μεγιστοποίηση των υπαίθριων χώρων, που για την ισόγεια κατοικία και την κατοικία του τελευταίου ορόφου ήταν πιο εύκολο να γίνει χρησιμοποιώντας τον ακάλυπτο χώρο στο επίπεδο του ισογείου και στο επίπεδο του δώματος αντίστοιχα, αλλά δημιουργήθηκαν οι συνθήκες ώστε να υπάρχουν αυλές και κήποι και στους ενδιάμεσους ορόφους. Αυλές που λειτουργούν διττά ως μικρές ευρύχωρες αυλές δωματίων και χώρων, αλλά και συνδυαστικά στη διεύρυνση του συνολικού υπαίθριου χώρου.

Το εσωτερικό αίθριο προσθέτει στην αίσθηση του διαμπερούς του όγκου, στον οποίο δημιουργούνται μεγάλες εσοχές τονίζοντας τις άνωθεν πλάκες. Το μεταλλικό κτίριο και τα μεγάλα ενιαία ανοίγματα στη βόρεια και ανατολική όψη προσθέτουν στη διάλυση του όγκου, που εξαϋλώνεται ουσιαστικά με τις λεπτές μεταλλικές κολώνες, αλλά και με την αλλαγή επιπέδων στην τομή του κτιρίου, διαμορφώνοντας έτσι μία αίσθηση κίνησης στον όγκο του κτιρίου.

Έγινε μία προσπάθεια δημιουργίας μίας αυτόνομης κατοίκισης με κάλυψη της πέργκολας στο δώμα με φωτοβολταϊκά, αλλά και με τη δημιουργία δεξαμενών για τη χρησιμοποίηση του βρόχινου νερού, αλλά και των γκρίζων υδάτων. Επίσης όλη η κατασκευή επενδύθηκε με εξωτερική θερμομόνωση και οι συνεχόμενοι κήποι συμβάλλουν στη δημιουργία ενός ευχάριστου μικροκλίματος.

Το μεταλλικό κτίριο στήθηκε σε διάστημα 3 εβδομάδων στο εργοτάξιο. Γενικά στην κατασκευή χρησιμοποιήθηκαν νέες τεχνολογίες και υλικά. Ένα από τα πιο ιδιαίτερα είναι τα σεισμικά εφέδρανα, που χρησιμοποιήθηκαν για πρώτη φορά στην Ελλάδα σε ιδιωτικό έργο. Το κτίριο παρουσιάζει μεγάλο ενδιαφέρον στην τομή του, καθώς τα μεγάλα ανοίγματα των μεσορόφων, οι κολυμβητικές δεξαμενές σε υπέργειους ορόφους και τέλος το εσωτερικό αίθριο δημιουργούν αλλεπάλληλες κινήσεις των πλακών και του εξωτερικού κελύφους.

Εσωτερικά οι κατοικίες αναπτύσσονται γύρω από το εσωτερικό αίθριο, δημιουργώντας είτε Π είτε μία κυκλική σχεδόν διαδρομή, όπως στον τελευταίο όροφο. Η θέα ήταν βασικό ζητούμενο και κατά συνέπεια το κτίριο εξάντλησε τις δυνατότητες του νόμου στην καθ' ύψος εξάπλωσή του. Οι δημόσιες λειτουργίες της κάθε κατοικίας αναπτύχθηκαν κυρίως στις ελεύθερες όψεις του οικοπέδου, ενώ στον τελευταίο όροφο κυρίαρχο παράγονται στην τοποθέτησή τους αποτέλεσε η θέα προς τη θάλασσα.

Για την KLAB architecture ήταν μία έρευνα που κράτησε 4 χρόνια τόσο στο επίπεδο της μελέτης, όσο και στης κατασκευής, εκμεταλλευόμενοι στο έπακρο στοιχεία του ΝΟΚ, για τη δημιουργία μίας νέας τυπολογίας προαστιακής πολυκατοικίας. Είναι προφανές ότι κάθε φορά που υπάρχει μία σημαντική αλλαγή στους οικοδομικούς κανονισμούς συντελείται μία ανάλογη αλλαγή στην τυπολογία των κτιρίων. Αν και διαφωνούμε με την υπερπριμοδότηση στη δόμηση των νέων κτιρίων, που θεσμοθετήθηκε το 2020, υπάρχουν κομμάτια του ΝΟΚ που μπορούν να δημιουργήσουν τις προϋποθέσεις για μία πιο βελτιωμένη ποιότητα των κατασκευών αν αντιμετωπιστούν σωστά.

Παράλληλα με την αλλαγή του οικοδομικού κανονισμού, νέες τεχνολογίες που υιοθετήθηκαν χωρίς δισταγμό και η ανάγκη για τη διαμόρφωση νέων βιώσιμων συνθηκών κατοίκησης, βοήθησαν στον σχεδιασμό αυτής της μη-τυπικής (για την ώρα τουλάχιστον) πολυκατοικίας.

* at a distance, incredibly slick, laid back, but totally bad ass