ktirio.gr

Μουσείο Ευρωπαϊκού και Μεσογειακού Πολιτισμού, στο λιμάνι της Μασσαλίας

Το Μουσείο Ευρωπαϊκού και Μεσογειακού πολιτισμού (MuCEM), χωροθετημένο στο λιμάνι της Μασσαλίας, αποτελεί το πιο εντυπωσιακό δείγμα από τα κτίρια που κατασκευάστηκαν με αφορμή τη θεσμοθέτηση της πόλης ως Ευρωπαϊκής Πρωτεύουσας Πολιτισμού για το έτος 2013. Το J14, έργο του αρχιτέκτονα Rudi Ricciotti, το οποίο αποτελεί ένα εκ των τριών κτιρίων του μουσειακού συμπλέγματος, διακρίθηκε το 2002 σε διεθνή διαγωνισμό. Το κτίριο αναπτύσσεται σε 15.000 m², ενώ το λειτουργικό του πρόγραμμα περιλαμβάνει 3.600 m² εκθεσιακών χώρων, μια συνεδριακή αίθουσα 325 θέσεων, ένα βιβλιοπωλείο, εστιατόρια καθώς και αποθηκευτικούς και γραφειακούς χώρους.
Σεβόμενος την επιβλητική μορφή του παρακείμενου φρουρίου του St-Jean και λαμβάνοντας υπόψη το απαιτητικό λειτουργικό πρόγραμμα που απέτρεπε τη σχεδιαστική ελευθερία, ο αρχιτέκτονας προτείνει τη δημιουργία ενός ορθοκανονικού κυβικού όγκου, που αναπτύσσεται σε δύο υπέργειους και έναν υπόγειο όροφο.
Το τετραγωνικής κάτοψης κτίριο με πλευρές 72 x 72 m, μια αναφορά στην τυπική λατινική κάτοψη που ακολουθεί την πυθαγόρεια λογική, εμπεριέχει ένα δεύτερο κυβικό όγκο διαστάσεων 52 x 52m, που φιλοξενεί το συνεδριακό χώρο στο υπόγειο και 2 ορόφους εκθεσιακών αιθουσών οι οποίες εσωκλείονται σε ένα γυάλινο περίβλημα υποδεικνύοντας συμβολικά την "καρδιά" του μουσειακού χώρου.
Έχοντας περιορισμένες δυνατότητες σε επίπεδο ογκοπλασίας, ο αρχιτέκτονας δημιουργεί ένα εντυπωσιακό διάτρητο κέλυφος από σκυρόδεμα, που επιτρέπει τη θέαση του υδάτινου ορίζοντα συμβολίζοντας το διάλογο μεταξύ των μεσογειακών ακτών, ενώ παράλληλα προσκαλεί τους κατοίκους της πόλης προς το θαλάσσιο μέτωπο. Το κέλυφος αυτό επενδύει τις  δύο πλευρές που στρέφονται προς το θαλάσσιο μέτωπο και αναδιπλώνεται δημιουργώντας το στέγαστρο της οροφής, αφήνοντας ελεύθερο μόνο ένα τμήμα του βατού δώματος. Οι δύο άλλες εξωτερικές όψεις που στρέφονται προς την πόλη, επενδύονται με ανακλαστικά υαλοπετάσματα που φιλτράρουν το εισερχόμενο φυσικό φως.
Η κατασκευή είναι μικτή. Τα υποστυλώματα κατασκευάζονται από ειδικό σκυρόδεμα, ενώ τα δάπεδα είναι μεταλλικά. Ως κύριο υλικό κατασκευής των υποστυλωμάτων και της διάτρητης επένδυσης επιλέγεται το εξαιρετικά υψηλής αντοχής ινοπλισμένο σκυρόδεμα (UHPFRC), ένα υλικό τελευταίας τεχνολογίας που παράγεται στη Γαλλία και ξεχωρίζει για την αντοχή του σε διάβρωση, θλίψη και διάτμηση μειώνοντας αισθητά το πάχος της διατομής του φέροντος οργανισμού.
Η έγχυση του UHPFRC πραγματοποιήθηκε εκ των προτέρων με τη χρήση καλουπιών σε μορφή δέντρο για τις κολόνες και σε μορφή κλαδιών για την εξωτερική επένδυση. Τα υποστυλώματα οριοθετούν περιμετρικά τον εσωτερικό μικρότερο όγκο, και αφήνουν έναν κενό χώρο από το περίβλημα, στον οποίο χωροθετούνται μεταλλικές ράμπες κατακόρυφης κυκλοφορίας. Ένα σύστημα από μεταλλικές ράβδους που ακυρώνονται στα υποστυλώματα, αποτελεί το σύστημα στήριξης του περιβλήματος και των ραμπών.
Η κίνηση του επισκέπτη μέσα στο μουσειακό χώρο πραγματοποιείται μέσω δύο κυκλοφοριακών αξόνων, ένας εκ των οποίων είναι έκκεντρος και περιλαμβάνει τον ανελκυστήρα και το κλιμακοστάσιο. Δεύτερος άξονας είναι οι περιμετρικές ράμπες, που διατρέχουν τους εκθεσιακούς χώρους και  καταλήγουν σταδιακά στο βατό δώμα. Από εκεί μέσω μιας μεταλλικής πεζογέφυρας μήκους 135 m, πραγματοποιείται η μετάβαση προς το υπόλοιπο μουσειακό σύμπλεγμα ενώ καταλήγει στον παρακείμενο ιστορικό λόφο Panier, ικανοποιώντας το όραμα του αρχιτέκτονα για ένα πολιτισμικό περίπατο που διαγράφει μια κυκλική συνεχή πορεία διατρέχοντας το αστικό τοπίο. Παράλληλα με τους δύο κύριους άξονες κίνησης, οι εσωτερικοί χώροι ενοποιούνται με βοηθητικούς διαδρόμους που διατρέχουν το σύνολο του κτιριακού όγκου.

Στοιχεία έργου:

Αρχιτεκτονική μελέτη: Rudi Ricciotti –
Συνεργάτης αρχιτέκτων: C+T architecture / Roland Carta
H/M μελέτη: ADRET
Ακουστική μελέτη: THERMIBEL
Μελέτη τοπίου: IN SITU
Πελάτης: Υπουργείο Πολιτισμού
Συνολική επιφάνεια κτιρίου: 15.000 m²
Μελέτη: 2008-2010
Κατασκευή: 2007-2013
Φωτογράφοι: Lisa Ricciotti, Charles Faye-Plumey Lafarge