ktirio.gr

Κατασκευή γυάλινου, πτυχωτού κελύφους σε παλαιό ναυπηγείο

Μια προσθήκη ανανέωσε το παλαιό κέλυφος.
Το κτίριο του πολιτιστικού κέντρου στην πόλη Ελσινόρ της Δανίας, που παλαιότερα στέγαζε ένα ναυπηγείο, αποκαταστάθηκε πλήρως για να φιλοξενήσει ποικίλες χρήσεις όπως μια βιβλιοθήκη, αίθουσες συνεδριάσεων, αίθουσες συναυλιών, εκθεσιακούς χώρους και ένα μουσείο με θέμα τη ναυπηγική δραστηριότητα.
Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο της αποκατάστασης εντωπίζεται στη δημιουργία της προσθήκης, δηλαδή του εντυπωσιακού, γυάλινου ‘’μανδύα’’ που περικλείει το υφιστάμενο κτίριο. Η σύγχρονη προσθήκη, σε αρμονική αντιπαραβολή με το παλαιό κέλυφος, τονίζει την ιστορικότητα του υφιστάμενου κτιρίου. Έτσι, αν και έγιναν εργασίες ενίσχυσης της στατικότητας του κτιρίου, ο σκελετός από οπλισμένο σκυρόδεμα διατηρήθηκε και αφέθηκε ορατός στο κοινό ως μια αναφορά στο βιομηχανικό παρελθόν τόσο του κτιρίου όσο και της πόλης.

Η κατασκευή της προσθήκης
Η ιδέα του εγκλεισμού του παλαιότερου οικοδομήματος μέσα σε ένα μεταλλικό - γυάλινο καινούργιο κέλυφος ήταν αρκετά σύνθετη, καθώς σε πολλά σημεία ο μεταλλικός σκελετός θα έπρεπε να στηριχθεί  απευθείας πάνω στην παλιά τοιχοποιία. Επιλέχθηκε μια σύνθεση δυσδιάστατων δικτυωμάτων, τριγωνικού σχήματος, που ενώνονται μεταξύ τους σχηματίζοντας πτυχώσεις. Η συναρμολόγηση των διαφόρων τμημάτων δεν έγινε επί τόπου αλλά πολλά κομμάτια της κατασκευής μεταφέρθηκαν στο εργοτάξιο ήδη συναρμολογημένα και τοποθετήθηκαν στην τελική τους θέση με τη βοήθεια ανυψωτικών μηχανημάτων. 
Το μεταλλικό δικτύωμα στη συνέχεια, καλύφθηκε με υαλοπίνακες δημιουργώντας ένα διάφανο πλέγμα, που μπόρεσε να ενσωματώσει πολλά στοιχεία του υφιστάμενου κτιρίου, όπως τις σκάλες από σφυρήλατο σίδηρο και τους μεταλλικούς εξώστες.

Η ενότητα της μορφής, της δομής και της λειτουργίας.
Πάνω στο πτυχωτό κέλυφος, δημιουργήθηκαν δύο μεγάλες προεξοχές, τις οποίες οι αρχιτέκτονες ονόμασαν ‘’σπήλαιο’’ και ‘’πυραμίδα’’ αντίστοιχα. Η μεγάλη κοιλότητα, που ονομάστηκε ‘’σπήλαιο’’, προεξέχει από το βασικό όγκο του κτιρίου 15 m και σχεδιάστηκε έτσι ώστε να λειτουργεί ως αμφιθέατρο. Ταυτόχρονα με την προεξοχή αυτή, δημιουργήθηκε και ένας προστατευτικός όγκος που στεγάζει και σηματοδοτεί την κεντρική είσοδο στο κτίριο, η ‘’πυραμίδα’’. Η τελευταία, προεξέχει από το περίγραμμα του κτιρίου 9 m και ονομάστηκε έτσι λόγω του χαρακτηριστικού σχήματος της.
Ωστόσο, η πτυχωτή κατασκευή μαζί με τις δυο προεξοχές, έπρεπε να σχεδιαστεί με τέτοιο τρόπο, έτσι ώστε να μπορεί να στηρίζεται χωρίς τη χρήση υποστυλωμάτων που θα μείωναν αναπόφευκτα τον ελεύθερο χώρο. Για το λόγω αυτό, οι πλευρές του αμφιθεάτρου στηρίχθηκαν σε δύο μεταλλικά δικτυώματα σχήματος V, το ένα εκ των οποίων προσαρτήθηκε απευθείας πάνω στην υφιστάμενη τοιχοποιία ενώ ο σκελετός της ‘’πυραμίδας’’ στηρίχθηκε εξολοκλήρου πάνω στο παλαιό οικοδόμημα.  

Τα ζητήματα εξοικονόμησης ενέργειας
Η επιλογή του γυαλιού, ως κυρίαρχου υλικού πλήρωσης του μεταλλικού σκελετού, ήταν επιβεβλημένη καθώς η αρχιτεκτονική ιδέα προέβλεπε την όσο το δυνατόν περισσότερη διαφάνεια για να προβάλλεται το παλαιό κτίσμα. Ωστόσο, από ενεργειακής άποψης, οι επιφάνειες με μεγάλα υαλοστάσια έχουν μειωμένη θερμομονωτική ικανότητα και έτσι πολλοί εσωτερικοί χώροι στο σημείο του γυάλινου κελύφους, θα υπερθερμαίνονταν κατά τη διάρκεια των θερινών μηνών. Για το λόγο αυτό, αποφασίστηκε η χρήση θερμικά μονωμένων υαλοπινάκων σε μια επιφάνεια περίπου 4.700 m2, με επιπλέον προστασία από τις ηλιακές ακτίνες, τριπλό τζάμι και περιμετρικό σφράγισμα. 
Στη νότια όψη αποφασίστηκε η τοποθέτηση διάτρητων μεταλλικών φύλλων στην εξωτερική πλευρά των υαλοπινάκων, προκειμένου να σκιάζουν το κτίριο. Τα διάτρητα φύλλα κατασκευάζονται γενικώς από διάφορα μέταλλα, όπως σίδηρο, αλουμίνιο, χαλκό, κ.ά., ενώ οι οπές τους μπορούν να διαφέρουν στο σχήμα, στο μέγεθος αλλά και στον τρόπο διάταξης πάνω στην επιφάνεια. Στο συγκεκριμένο κτίριο επιλέχτηκε το αλουμίνιο, που έχει αντοχή στη φθορά του χρόνου, στις επιδράσεις του περιβάλλοντος και επιπλέον αποτελεί ένα εξαιρετικά ελαφρύ υλικό.
Συνεπώς, το πτυχωτό κέλυφος παρά την εντυπωσιακή μορφή του, δε σχεδιάστηκε  μόνο για αισθητικούς λόγους αλλά και για ενεργειακούς, καθώς με την τοποθέτησή του μειώθηκε η  κατανάλωση ενέργειας που κανονικά θα απαιτούνταν για τον κλιματισμό του χώρου. 

Ο σχεδιασμός πολύπλοκων αρχιτεκτονικών μορφών με τη χρήση Η/Υ
Ένα τελευταίο σημείο που πρέπει να τονιστεί, είναι η συμβολή των ηλεκτρονικών υπολογιστών στο σχεδιασμό και την κατασκευή σύνθετων γεωμετριών και πολύπλοκών αρχιτεκτονικών μορφών. Έτσι, στη συγκεκριμένη μελέτη, οι αρχιτέκτονες μπόρεσαν να μελετήσουν διεξοδικά το κέλυφος, αναπαριστώντας το εξολοκλήρου ως τρισδιάστατο μοντέλο σε ψηφιακό περιβάλλον. Μάλιστα, τα πιο σύνθετα και δυσνόητα τμήματα, κατασκευάστηκαν σε πραγματικά μοντέλα με τη χρήση ειδικών τρισδιάστατων εκτυπωτών. 

Στοιχεία έργου

Αρχιτεκτονική μελέτη: AART Architects A/S
Κατασκευή: Søren Jensen Consulting Engineer
Τίτλος έργου: The culture yard
Ιδιοκτήτης: Δήμος Elsinore, Δανία
Φωτογραφίες: Adam Mørk
Χρόνος Κατασκευής: 2010
Εμβαδόν: 17.000 m ²