ktirio.gr

ktirio.gr > Ενημερωση

Η μεγαλύτερη ευρωπαϊκή πολιτιστική διάκριση για την αποκατάσταση του Βυζαντινού Ναού της Αγ. Κυριακής στην Απείρανθο της Νάξου

Οι νικητές των Ευρωπαϊκών Βραβείων για την Πολιτιστική Κληρονομιά 2018 / Διακρίσεων Europa Nostra, που αποτελoύν την ύψιστη διάκριση στον τομέα αυτό, τιμήθηκαν σε ειδική τελετή στο Βερολίνο, παρουσία του  Dr. Frank-Walter Steinmeier, Προέδρου της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας. Ο μαέστρος  Plácido Domingo Πρόεδρος της Europa Nostra και ο  Tibor Navracsics, Ευρωπαίος Επίτροπος για την Εκπαίδευση, τον Πολιτισμό, τη Νεολαία και τον Αθλητισμό, ήταν οι οικοδεσπότες στην Τελετή Απονομής των Ευρωπαϊκών Βραβείων Πολιτιστικής Κληρονομιάς. Ανακοίνωσαν και παρουσίασαν τους 7 νικητές των Grand Prix , που επιλέχθηκαν από τα 29 βραβευθέντα έργα της φετινής χρονιάς.. Η Τελετή Απονομής των Βραβείων Europa Nostra αποτελεί το αποκορύφωμα της πρώτης Ευρωπαϊκής Συνάντησης Κορυφής για την Πολιτιστική Κληρονομιά, μία από τις σημαντικότερες εκδηλώσεις του Ευρωπαϊκού Έτους Πολιτιστικής Κληρονομιάς 2018, που πραγματοποιείται στο Βερολίνο μεταξύ 18 και 24 Ιουνίου.

Οι 7 νικητές Grand Prix, οι οποίοι επιλέχθηκαν από μία κριτική επιτροπή ειδικών και θα λάβουν €10,000 έκαστος είναι οι εξής:

Κατηγορία Αποκατάσταση
• Σανατόριο του δρ. Barner, Braunlage, ΓΕΡΜΑΝΙΑ
• Βυζαντινή εκκλησία της Αγίας Κυριακής, Νάξος, ΕΛΛΑΔΑ
• Φρούριο του Bač, Bač, ΣΕΡΒΙΑ

Κατηγορία Έρευνα
EPICO: Ευρωπαϊκό πρωτόκολλο για την προληπτική συντήρηση, συντονισμός στις Βερσαλλίες, ΓΑΛΛΙΑ

Κατηγορία Μακροχρόνιας Προσφοράς
Ιδιοκτήτες ιδιωτικών υδάτων των περιοχών Argual και Tazacorte, Κανάριοι Νήσοι, ΙΣΠΑΝΙΑ

Κατηγορία Εκπαίδευση, Κατάρτιση & Ευαισθητοποίηση
Εκπαιδευτικό πρόγραμμα Culture Leap, ΦΙΝΛΑΝΔΙΑ

Το  Βραβείο Κοινού απονεμήθηκε στην αναδιαμόρφωση του Βοτανικού κήπου του Εθνικού Παλατιού του Queluz, στη Sintra, ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑ. Περίπου  6,000 άτομα ψήφισαν το αγαπημένο τους ευρωπαϊκό επίτευγμα πολιτιστικής κληρονομιάς μέσω διαδικτυακής ψηφοφορίας που οργανώθηκε από την Europa Nostra.

Βυζαντινός ναός Αγίας Κυριακής, Νάξος, Ελλάδα
Η Αγία Κυριακή είναι μία βυζαντινή εκκλησία, στην οποία διασώζεται ένα σπάνιο σύνολο ανεικονικού διακόσμου, που φιλοτεχνήθηκε στην πρώτη ή στη δεύτερη Εικονοκλαστική περίοδο (726-787 μ.Χ., 813-843 μ.Χ.). Η εκκλησία βρίσκεται σε μία απομακρυσμένη αγροτική περιοχή, η οποία ήταν για πολλά χρόνια παραμελημένη. Το έργο αποκατάστασής της αποτελεί ένα εξαιρετικό δείγμα ευρωπαϊκής συνεργασίας. Οι πηγές χρηματοδότησής του ήταν αποκλειστικά ιδιωτικές χορηγίες, προερχόμενες αρχικά από την πρωτοβουλία Swiss Initiative, και εν συνεχεία από τον σύνδεσμο “Association Hagia Kyriaki”, με τη συνδρομή του ιδρύματος Ιωάννου Φ. Κωστόπουλου.
Επιπροσθέτως, σημαντική χρηματοδότηση προήλθε από την ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Περιβάλλοντος και Πολιτισμού, που έλαβε χορηγίες από το Ίδρυμα Λεβέντη και το ζεύγος Αθανασίου και Μαρίνας Μαρτίνου.


Η Αγία Κυριακή είναι ένας μονόχωρος τρουλλαίος ναός. Ο ναός διαθέτει ένα παράλληλο προς αυτόν καμαροσκεπές παρεκκλήσιο νοτίως, κι έναν κοινό επίσης καμαροσκεπή νάρθηκα στη δυτική πλευρά, που προστέθηκαν στο βασικό οικοδόμημα σύντομα μετά το πέρας της κατασκευής του. Επιπροσθέτως, ένα ακόμα μικρό παρεκκλήσιο -που βρίσκεται σε ερειπιώδη κατάσταση- προστέθηκε νοτίως του ναού. Μέχρι προσφάτως, η εκκλησία ήταν προσβάσιμη μόνο μέσω ενός μονοπατιού, που ξεκινούσε από την Απείρανθο. Ο ναός της Αγίας Κυριακής είναι εξαιρετικής σημασίας, καθώς ο αρχικός ανεικονικός διάκοσμός του διασώζεται σχεδόν ακέραιος μέχρι σήμερα. Οι τοιχογραφίες της εικονοκλαστικής περιόδου περιορίζονται σε αναπαραστάσεις σταυρών και ζώων καθώς και σε γεωμετρικά και φυτικά θέματα. Αυτός ο ανεικονικός διάκοσμος αποτελεί μαρτυρία της διαμάχης μεταξύ οπαδών κι αντιπάλων των εικόνων, που δίχασε την Βυζαντινή αυτοκρατορία για παραπάνω από έναν αιώνα, και αρχαιολογικές μαρτυρίες της οποίας διασώζονται σε ελάχιστες περιπτώσεις.


Μεταξύ αυτών, οι τοιχογραφίες της Αγίας Κυριακής είναι οι καλύτερα διατηρημένες στο σύμπλεγμα των Κυκλάδων.
Η διείσδυση υδάτων μέσω της στέγης προκάλεσε σοβαρές φθορές τόσο στον φέροντα οργανισμό του κτηρίου, δηλαδή στους τοίχους και στους θόλους, όσο και στις τοιχογραφίες. Το 1993 οι ελβετικοί σύνδεσμοι “J.-G. Eynard of Geneva” και “Amitié gréo-suisses” ξεκίνησαν τις προσπάθειες διάσωσης του μνημείου. Το 2004 ιδρύθηκε στην Ελβετία ένας σύνδεσμος εθελοντών “Association Hagia Kyriaki”, με μοναδικό σκοπό τη διάσωση αυτού του απειλούμενου μνημείου από την περαιτέρω φθορά.
Η αποκατάσταση της Αγίας Κυριακής ήταν επιτυχέστατη καθώς διασώθηκε το οικοδόμημα και ο μοναδικός διάκοσμός του, ενώ ταυτοχρόνως προστατεύθηκε με σχολαστικότητα η αυθεντικότητα του μνημείου, με την αποφυγή προσθήκης στοιχείων που θα απέκρυπταν το πέρασμα του χρόνου και την ιστορία του.


Οι κριτές δήλωσαν: «Το έργο αποκατάστασης του οικοδομήματος και του διακόσμου του, που συνδέονται άμεσα με μία σημαντική περίοδο της ευρωπαϊκής σκέψης, έγιναν με σεβασμό κι ευαισθησία. Τα εξαιρετικά αποτελέσματα επετεύχθησαν χάρη σε μία διεθνή και διεπιστημονική συνεργασία, καθώς και στην συνέργεια ιδιωτικών και δημοσίων φορέων»
Επίσης επεσήμαναν: «Έχει επιδειχθεί εξαιρετική προσοχή στη διατήρηση του μνημείου με σεβασμό, εντός ενός μοναδικού περιβάλλοντος και φυσικού τοπίου σε μία απομακρυσμένη περιοχή. Με ιδιαίτερη φροντίδα αποκαταστάθηκε ένα μνημείο που ανήκει, σε ευρωπαϊκό επίπεδο, σε μία συχνά παραμελημένη κατηγορία πολιτιστικής κληρονομιάς». Το έργο αποτελεί παράδειγμα προς μίμηση για παρόμοια μνημεία της Νάξου, όπου δεκάδες ερειπωμένες εκκλησίες αναμένουν τη λήψη άμεσων μέτρων για την προστασία τους.